U hebt niets in uw winkelwagen.
Hart & Bloedvaten
Bekijk alle bloeddrukmeters
Gratis verzending · Morgen in huis
Hoge hartslag in rust: oorzaken, waarden en wanneer naar de huisarts
Een hoge hartslag in rust is niet altijd reden tot paniek, maar verdient wel aandacht. Wat is een normale hartslag in rust, wanneer is een hoge hartslag gevaarlijk, en wat kunt u er zelf aan doen? In dit artikel leest u alles.
Wat is een normale hartslag in rust?
Normale hartslag in rust — snel antwoord
60–100
slagen/min — Normaal
100–109
slagen/min — Verhoogd
> 110
slagen/min — Tachycardie
40–60
slagen/min — Sportershart
Een hartslag boven de 100 slagen per minuut in rust heet tachycardie. Dit kan onschuldig zijn, maar verdient bij structureel voorkomen altijd medische beoordeling.
Een normale hartslag in rust ligt voor volwassenen tussen de 60 en 100 slagen per minuut. Er is geen verschil tussen mannen en vrouwen voor de basisgrens, al blijkt uit onderzoek dat vrouwen gemiddeld een iets hogere rusthartslag hebben dan mannen van dezelfde leeftijd.
De hartslag wordt beïnvloed door veel factoren: uw conditie, leeftijd, medicijnen, cafeïne, stress, dehydratie en de tijd van de dag. Dat maakt één hoge meting nog geen probleem. Pas wanneer de hartslag structureel boven de 100 slagen per minuut ligt in werkelijke rust — dus na minimaal 5 minuten stil zitten — is er reden tot alertheid.
Wist u dit? Een rusthartslag van 80 slagen per minuut versus 60 slagen per minuut betekent dat uw hart over een jaar ruim 10 miljoen extra slagen maakt. Een lagere rusthartslag is doorgaans een teken van een efficiënter en gezonder hart.
Tabel: normale hartslag per leeftijd
De onderstaande tabel toont de gemiddelde normale hartslagwaarden in rust per leeftijdsgroep. Let op: dit zijn richtlijnen, geen absolute grenzen. Uw persoonlijke normale waarde kan hiervan afwijken.
| Leeftijd | Normale hartslag in rust | Sportershart (getraind) | Grens tachycardie |
|---|---|---|---|
| Pasgeboren – 1 jaar | 100 – 160 spm | — | > 160 spm |
| 1 – 12 jaar | 70 – 130 spm | — | > 130 spm |
| 12 – 18 jaar | 60 – 100 spm | 45 – 60 spm | > 100 spm |
| 18 – 40 jaar | 60 – 100 spm | 40 – 60 spm | > 100 spm |
| 40 – 60 jaar | 60 – 100 spm | 40 – 60 spm | > 100 spm |
| 60 jaar en ouder | 60 – 100 spm | 50 – 65 spm | > 100 spm |
Bron: ESC Guidelines on Supraventricular Tachycardia (2019); NHG-standaard Hartkloppingen (2022)
Wanneer is een hoge hartslag in rust gevaarlijk?
Een eenmalig verhoogde hartslag is zelden gevaarlijk. Gevaarlijk wordt het wanneer:
- De hartslag structureel boven de 100 spm ligt in echte rust, bij meerdere metingen over meerdere dagen
- De hoge hartslag gepaard gaat met klachten zoals pijn op de borst, kortademigheid, duizeligheid of flauwvallen
- De hartslag plotseling en zonder aanwijsbare reden sterk stijgt of onregelmatig aanvoelt
- U een hartslag boven de 150 spm heeft in rust — dit kan wijzen op een hartritmestoornis die onmiddellijke hulp vereist
Bel direct 112 bij een plotselinge hartslag boven de 150 spm in rust gecombineerd met pijn op de borst, kortademigheid, flauwvallen of een zwaar gevoel in de linkerarm. Dit kunnen tekenen zijn van een hartinfarct of ernstige hartritmestoornis.
Een langdurig verhoogde rusthartslag — zelfs zonder acute klachten — verhoogt op de lange termijn het risico op hart- en vaatziekten. Onderzoek toont aan dat een rusthartslag boven de 80 spm al samenhangt met een hoger cardiovasculair risico, ook bij mensen zonder bekende hartaandoening.
Hoge hartslag in rust bij vrouwen
Vrouwen hebben gemiddeld een iets hogere rusthartslag dan mannen — het verschil is klein (gemiddeld 2 tot 5 slagen per minuut), maar meetbaar. Dit heeft te maken met hormonale factoren en een gemiddeld kleiner hartvolume, waardoor het hart per slag minder bloed pompt en daarmee vaker moet kloppen.
Twee periodes waarin vrouwen specifiek vaker een verhoogde hartslag ervaren:
- De overgang (menopauze): Opvliegers gaan vrijwel altijd gepaard met een tijdelijke versnelling van de hartslag. Ook hartkloppingen in rust zijn in de overgang een veelgehoorde klacht. Dit is hormonaal van aard en doorgaans niet gevaarlijk, maar verdient bij herhaling wel aandacht van de huisarts.
- Zwangerschap: Tijdens de zwangerschap stijgt de rusthartslag normaal gesproken met 10 tot 20 slagen per minuut. Het hart moet meer bloed rondpompen voor moeder en kind. Een hartslag van 90–100 spm tijdens de zwangerschap is dan ook in veel gevallen normaal.
Hartkloppingen tijdens de overgang of zwangerschap zijn meestal onschuldig, maar een plotselinge sterk verhoogde of onregelmatige hartslag vraagt altijd medische beoordeling — zeker tijdens de zwangerschap.
Oorzaken van een hoge hartslag in rust
Er zijn tientallen mogelijke oorzaken voor een verhoogde rusthartslag. De meest voorkomende:
Onschuldige, tijdelijke oorzaken
- Cafeïne (koffie, energiedrank, thee)
- Dehydratie — het hart klopt sneller om de verminderde bloedvolume te compenseren
- Stress of angst
- Slaapgebrek
- Alcohol of nicotine
- Koorts of infectie
- Inspanning kort voor de meting
- Bepaalde medicijnen (o.a. luchtwegmiddelen, schildkliermedicatie, decongestiva)
Medische oorzaken die aandacht verdienen
- Schildklieraandoeningen: Een overactieve schildklier (hyperthyreoïdie) is een klassieke oorzaak van een chronisch verhoogde hartslag
- Bloedarmoede (anemie): Het hart klopt sneller om zuurstoftekort te compenseren
- Boezemfibrilleren (AFIB): Een onregelmatige, vaak hoge hartslag door elektrische stoornissen in de boezems — de meest voorkomende hartritmestoornis, met 300.000+ patiënten in Nederland
- Supraventriculaire tachycardie (SVT): Plotselinge aanvallen van zeer hoge hartslag (150–250 spm) die even plotseling stoppen
- Hartfalen: Het hart klopt sneller als compensatie voor verminderde pompkracht
- Overgewicht: Vergroot het werkvolume van het hart structureel
- Angststoornis of paniekstoornis
Boezemfibrilleren begint vaak als een onregelmatige of hoge hartslag in rust die komt en gaat. Een bloeddrukmeter met AFIB-detectie kan een eerste signaal geven. Laat dit altijd bevestigen door een arts of ECG.
Aanbevolen
Hartslag en bloeddruk thuis meten
Een klinisch gevalideerde bloeddrukmeter meet automatisch ook uw hartslag bij elke meting. De modellen hieronder detecteren ook onregelmatige hartslag (AFIB).
|
|
|
Welke bloeddrukmeter past het beste bij u?Lees de koopgids ›
Wat kunt u zelf doen bij een hoge hartslag in rust?
Als de hoge hartslag onschuldig van aard is, kunt u zelf veel doen om hem te verlagen:
Direct (acuut)
- Diep ademhalen: Langzame buikademhaling (4 seconden in, 6 seconden uit) activeert het parasympathisch zenuwstelsel en verlaagt de hartslag binnen minuten
- Valsalva-manoeuvre: Pers als bij ontlasting terwijl u de adem inhoudt, 10 tot 15 seconden. Dit stimuleert de nervus vagus en kan de hartslag snel doen dalen — wordt ook door cardiologen gebruikt
- Koud water drinken: Stimuleert de nervus vagus licht
- Rustig gaan liggen: Verlaagt de hartslagbehoefte direct
Structureel (leefstijl)
- Meer bewegen: Aerobe training (wandelen, fietsen, zwemmen) verlaagt de rusthartslag op de lange termijn aantoonbaar. Bij regelmatig sporten daalt de rusthartslag gemiddeld 5 tot 10 slagen per minuut
- Minder cafeïne: Cafeïne verhoogt de hartslag meetbaar. Probeer voor 2 weken minder koffie en kijk of de hartslag daalt
- Stress reduceren: Chronische stress houdt het sympathisch zenuwstelsel actief, wat de hartslag structureel verhoogt. Mindfulness, yoga of wandelen helpen aantoonbaar
- Voldoende slapen: Slaapgebrek verhoogt de rusthartslag en het stresshormoonniveau
- Stoppen met roken: Nicotine verhoogt de hartslag acuut met 10 tot 20 slagen per minuut
- Minder alcohol: Alcohol verstoort het hartritmesignaal en verhoogt de hartslag, met name in de nacht
- Op gewicht komen: Elk extra kilogram vraagt meer van het hart
Effect van sporten: Een goed getraind hart pompt per slag meer bloed rond en hoeft daardoor minder snel te kloppen. Professionele duursporters bereiken rusthartslagniveaus van 35 tot 50 slagen per minuut — bijna de helft van het gemiddelde.
Hoe meet u uw hartslag correct?
Een betrouwbare hartslagmeting vereist echte rust. Zo doet u het goed:
- Zit minimaal 5 minuten stil voordat u meet
- Meet 's ochtends voor u opstaat voor de meest representatieve rusthartslag
- Gebruik een betrouwbaar meetapparaat: een bovenarm-bloeddrukmeter, een polssaturatiemeter of een sporthorloge met hartslagmeter
- Meet op hetzelfde tijdstip voor vergelijkbare resultaten
- Noteer de waarden om een patroon te ontdekken: één hoge meting zegt weinig, een week aan metingen wel
De meeste moderne bloeddrukmeters meten de hartslag automatisch bij elke bloeddrukmeting. Dit maakt het eenvoudig om beide waarden tegelijk bij te houden, wat nuttig is omdat een hoge hartslag en een hoge bloeddruk vaak samen voorkomen en vergelijkbaar cardiovasculair risico meebrengen.
Wanneer naar de huisarts?
Raadpleeg uw huisarts als:
- Uw rusthartslag structureel boven de 100 slagen per minuut ligt bij meerdere metingen over meerdere dagen
- U een onregelmatige hartslag ervaart (het gevoel dat het hart "overslaat" of fladdert)
- De hoge hartslag gepaard gaat met duizeligheid, kortademigheid, vermoeidheid of pijn op de borst
- U plotseling aanvallen van een zeer snelle hartslag ervaart die even plotseling stoppen
- U een bekende hartaandoening heeft en de hartslag toeneemt
- U nieuwe medicatie bent gestart en merkt dat uw hartslag is gestegen
Hartslag & bloeddruk monitoren
Klinisch gevalideerde bloeddrukmeters met hartslagmeting
Aanbevolen door de Hartstichting · 9,1 beoordeling · 175.000+ klanten
Veelgestelde vragen over hoge hartslag in rust
Een hartslag boven de 100 slagen per minuut in rust, gemeten na minimaal 5 minuten stil zitten, wordt tachycardie genoemd. Dit is de medische grens voor een te hoge hartslag. Een eenmalige hoge meting is vaak onschuldig, maar een structureel verhoogde rusthartslag verdient medische aandacht.
Een hartslag van 90 in rust ligt technisch binnen de normale grens (60–100), maar aan de hoge kant. Onderzoek toont aan dat een structurele rusthartslag boven de 80 al samenhangt met een verhoogd cardiovasculair risico op de lange termijn. Het is geen reden tot paniek, maar wel een signaal om te letten op leefstijlfactoren als slaap, cafeïne, stress en conditie.
Veelvoorkomende oorzaken zonder inspanning zijn: stress of angst, cafeïne, dehydratie, slaapgebrek, koorts, bepaalde medicijnen, alcohol of nicotine. Medische oorzaken zijn onder meer een overactieve schildklier, bloedarmoede, boezemfibrilleren of hartfalen. Bij structureel verhoogde waarden is een bezoek aan de huisarts verstandig.
Voor vrouwen gelden dezelfde grenzen als voor mannen: 60–100 slagen per minuut. Vrouwen hebben gemiddeld een iets hogere rusthartslag. Tijdens de overgang zijn hartkloppingen en een verhoogde hartslag veel voorkomend door hormonale schommelingen. Tijdens de zwangerschap is een rusthartslag van 80–100 spm normaal. Structureel boven de 100 of een onregelmatige hartslag verdient altijd medische beoordeling.
Acuut: langzame buikademhaling (4 sec in, 6 sec uit), het Valsalva-manoeuvre (persen met ingehouden adem, 10–15 sec), rustig gaan liggen. Structureel: regelmatig aerobe sport, minder cafeïne en alcohol, voldoende slaap, stressreductie en stoppen met roken. Bij een medische oorzaak behandelt uw arts de onderliggende aandoening.
Hoge bloeddruk en een hoge hartslag komen vaak samen voor, maar de ene veroorzaakt de ander niet direct. Ze hebben wel vaak dezelfde onderliggende oorzaken: stress, overgewicht, slaapgebrek of een overactief sympathisch zenuwstelsel. Een bloeddrukmeter met hartslagmeting geeft u beide waarden tegelijk, wat handig is voor het bijhouden van uw cardiovasculaire gezondheid.
Tachycardie betekent simpelweg een te snelle hartslag (boven de 100 spm), met een regelmatig ritme. Boezemfibrilleren (AFIB) is een hartritmestoornis waarbij de boezems chaotisch elektrisch signaleren, wat resulteert in een onregelmatige en vaak ook snelle hartslag. AFIB gaat niet vanzelf weg en vereist altijd medische behandeling. Een bloeddrukmeter met AFIB-detectie kan een eerste signaal geven, maar een diagnose vereist een ECG.
Bronnen
- NHG-standaard Hartkloppingen (2022)
- ESC Guidelines on Supraventricular Tachycardia (2019)
- Cooney MT, et al. — Heart rate as a risk factor for cardiovascular disease. European Heart Journal (2010)
- Nederlandse Hartstichting — Boezemfibrilleren en hartritmestoornissen
- Thuisarts.nl — Hartkloppingen en tachycardie
