24-uurs bloeddrukmeting: alles wat je moet weten

Wat is een 24-uurs bloeddrukmeting?

Bij een 24-uurs bloeddrukmeting draag je een dag en een nacht een klein kastje met een manchet om je bovenarm. Het kastje meet automatisch je bloeddruk: overdag ongeveer elke 15 tot 30 minuten, 's nachts elke 30 tot 60 minuten. Zo ontstaat een beeld van je bloeddruk tijdens je gewone dag, je werk, je rust en je slaap.

De meting heet ook wel ambulante bloeddrukmeting (ABPM) of, in de volksmond, het bloeddrukkastje of holter voor de bloeddruk. Je huisarts, de praktijkondersteuner of een specialist in het ziekenhuis vraagt de meting aan.

Waarom zo veel metingen? Eén meting in de spreekkamer is een momentopname. Je bloeddruk wisselt de hele dag door, door inspanning, stress, eten, koffie en slaap. Het gemiddelde van tientallen metingen zegt daarom veel meer dan die ene waarde bij de dokter. Volgens de Nederlandse richtlijn is de 24-uurs meting daarom de voorkeursmethode om hoge bloeddruk vast te stellen of uit te sluiten.

Wanneer krijg je een 24-uurs bloeddrukmeting?

De arts vraagt een 24-uurs meting aan als hij wil weten hoe hoog je bloeddruk echt is, buiten de spreekkamer. De meest voorkomende redenen:

• Vermoeden van hoge bloeddruk. Is je bloeddruk bij de huisarts verhoogd, dan bevestigt of ontkracht de 24-uurs meting dat voordat je eventueel medicijnen krijgt. Lees meer over hoge bloeddruk.
• Wittejassenhypertensie. Bij sommige mensen schiet de bloeddruk omhoog zodra ze bij de dokter zitten, door spanning. Thuis en onderweg is hij normaal. Zonder 24-uurs meting zou je onterecht medicijnen kunnen krijgen.
• Maskerhypertensie. Het omgekeerde: in de spreekkamer lijkt alles normaal, maar in het dagelijks leven is je bloeddruk te hoog. Dat valt alleen op met metingen buiten de praktijk.
• Bloeddruk 's nachts. Volgens de richtlijn voorspelt de nachtelijke bloeddruk het risico op hart- en vaatziekten beter dan de bloeddruk overdag. Alleen een 24-uurs meting meet tijdens je slaap.
• Controle van medicijnen. Werken je bloeddrukverlagers goed, de hele dag door? Of zakt de werking 's ochtends vroeg weg?
• Klachten. Bijvoorbeeld duizeligheid, waarbij de arts wil zien of je bloeddruk op bepaalde momenten juist te laag is.

De meting wordt gedaan via de huisartsenpraktijk, een diagnostisch centrum of de polikliniek van een ziekenhuis (meestal interne geneeskunde of cardiologie).

Hoe verloopt een 24-uurs bloeddrukmeting?

Voorbereiden hoeft nauwelijks. Draag een shirt of blouse met ruime mouwen, want de manchet en de slang zitten onder je kleding. Moet je ook bloed laten prikken, doe dat dan vóór het aansluiten van het kastje.

1. Aansluiten. Een assistent of verpleegkundige doet de manchet om je bovenarm, meestal links (bij rechtshandigen de niet-dominante arm). De slang loopt onder je kleding naar het kastje, dat je in een tasje aan een riem of om je schouder draagt. Er volgt een proefmeting.
2. Overdag. Het kastje meet ongeveer elke 15 tot 30 minuten. Vaak hoor je vlak voor de meting een piepje. De manchet pompt op, knijpt even stevig en loopt daarna langzaam leeg. Dat duurt zo'n halve minuut.
3. 's Nachts. De meter meet minder vaak, ongeveer elke 30 tot 60 minuten, en meestal zonder piepje. Je slaapt gewoon met het kastje om.
4. Dagboek bijhouden. Je krijgt een dagboekje mee. Daarin noteer je wat je deed (wandelen, autorijden, eten, rusten), wanneer je naar bed ging en opstond, wanneer je medicijnen nam en of je klachten had.
5. Inleveren. Na 24 uur lever je het kastje en het dagboek weer in, meestal op hetzelfde tijdstip als waarop het is aangesloten. Soms zet je de meter eerst zelf uit en haal je de manchet zelf af.
6. Uitslag. De meter wordt uitgelezen. Je arts bespreekt de uitslag met je, vaak binnen een paar dagen tot een week.

Tijdens de meting zie je de waarden meestal niet; het kastje is vaak zo ingesteld dat de uitslag verborgen blijft. Dat is bewust: zo meet je zonder dat de cijfers je onrustig maken.

Wat mag wel en niet tijdens de meting?

De belangrijkste regel: leef zo normaal mogelijk. De meting is juist bedoeld om je bloeddruk tijdens een gewone dag te zien. Ga dus niet de hele dag op de bank zitten, maar ga ook niet extra sporten.

Wat als de manchet te strak zit of pijn doet?

De manchet knijpt tijdens een meting stevig, dat hoort zo. Blijft je arm tintelen of blijft de druk hangen, hou je arm dan even omhoog als de manchet leeg is. Controleer of de slang niet geknikt zit. Zakt de manchet af, schuif hem dan terug: de markering (vaak een pijltje) hoort ter hoogte van de binnenkant van je elleboog. Bij echte problemen bel je de praktijk of het ziekenhuis waar je bent aangesloten.

Tips voor het dagboek

• Schrijf steeds de tijd op met wat je deed: werken, autorijden, boodschappen, eten, televisie kijken.
• Noteer het moment dat je naar bed gaat en opstaat. Zo weet de arts welke metingen bij je nachtrust horen.
• Schrijf klachten op, zoals duizeligheid, hoofdpijn of hartkloppingen, met de tijd erbij.
• Noteer spannende of stressvolle momenten: een lastig gesprek of haast.

De uitslag: wanneer is je bloeddruk te hoog?

Bij een 24-uurs meting gelden lagere grenzen dan in de spreekkamer. Dat komt doordat je bloeddruk thuis en 's nachts van nature lager is dan bij de dokter. Een gemiddelde van 130/80 mmHg over 24 uur weegt even zwaar als 140/90 mmHg in de spreekkamer.

Bron: NHG/richtlijn Cardiovasculair risicomanagement (bovendruk). De Nederlandse richtlijn noemt alleen de bovendruk; voor de 30-minutenmeting is die waarde een schatting, omdat deze meting minder goed is onderzocht. De onderdruk en de dag- en nachtgrenzen komen uit de Europese hypertensierichtlijn (ESH).

De eerste waarde is de bovendruk (systolisch), de tweede de onderdruk (diastolisch). Lees ook wat SYS en DIA betekenen.

Dipping: zakt je bloeddruk 's nachts genoeg?

Normaal daalt je bloeddruk tijdens je slaap 10 tot 20 procent ten opzichte van overdag. Artsen noemen dat dipping. Zakt de bloeddruk 's nachts minder dan 10 procent (non-dipper) of stijgt hij zelfs, dan is dat een signaal om extra op te letten. Het kan horen bij bijvoorbeeld slaapapneu, nierproblemen of slecht ingestelde hoge bloeddruk. Dit is precies de informatie die je alleen met een 24-uurs meting krijgt.

Wat gebeurt er na de uitslag?

• Gemiddelde normaal: je hebt geen hoge bloeddruk. Was je bloeddruk bij de dokter wel hoog, dan is er waarschijnlijk sprake van wittejassenhypertensie. Je arts adviseert vaak om je bloeddruk af en toe te blijven controleren.
• Gemiddelde te hoog: je hebt hoge bloeddruk. Je arts kijkt naar je totale risico op hart- en vaatziekten en bespreekt leefstijladvies en eventueel medicijnen.
• Gebruik je al medicijnen: de uitslag laat zien of ze de hele dag en nacht goed werken. Soms past de arts het tijdstip of de dosis aan.

De uitslag is altijd iets om met je arts te bespreken. Een losse waarde in het rapport zegt weinig; het gaat om de gemiddelden en het patroon.

24-uurs meting, 30-minutenmeting of thuismeting?

Niet iedereen krijgt een 24-uurs meting. De richtlijn noemt drie manieren om je bloeddruk buiten de spreekkamer te meten. De 24-uurs meting en de thuismeting hebben de voorkeur; de 30-minutenmeting is een alternatief als die twee niet lukken.

De 30-minutenmeting

Bij een 30-minutenmeting zit je alleen in een rustige kamer in de praktijk. Een automatische meter meet een half uur lang je bloeddruk, zonder dat er iemand bij is. Dat voorkomt het wittejasseneffect. Het is een snelle tussenvorm, maar je mist de metingen tijdens je dag en je slaap. Lees alles over het verloop en de uitslag in ons artikel over de 30-minuten bloeddrukmeting.

Zelf thuis meten

Na een 24-uurs meting houdt het niet op. Heb je hoge bloeddruk, of wil je arts dat je je bloeddruk in de gaten houdt, dan vraagt hij vaak om af en toe zelf te meten. Ook bij de geprotocolleerde thuismeting meet je een week lang zelf, met een eigen bloeddrukmeter.

Een professionele 24-uurs meter heb je daarvoor niet nodig. Een gewone bloeddrukmeter is genoeg, zolang hij klinisch gevalideerd is en de manchet de juiste maat heeft. Veel meters bewaren je metingen of zetten ze in een app, zodat je ze eenvoudig aan je huisarts laat zien. In onze vergelijking van de beste bloeddrukmeters zie je welke meters het best scoren op betrouwbaarheid en gebruiksgemak.

Zo meet je thuis betrouwbaar:

1. Meet op vaste momenten: 's ochtends voor het ontbijt en voor je medicijnen, en 's avonds.
2. Zit vijf minuten rustig, met je rug tegen de stoelleuning en je voeten plat op de grond.
3. Leg je arm op tafel, met de manchet op hoogte van je hart.
4. Meet twee keer, met een minuut ertussen, en noteer beide waarden.
5. Niet praten en niet bewegen tijdens het meten.

Lees ook aan welke arm je je bloeddruk meet.

Voor artsen, praktijken en klinieken die zelf 24-uurs metingen willen doen, staan de professionele apparaten op onze pagina 24-uurs bloeddrukmeters.

Wat kost een 24-uurs bloeddrukmeting?

Of je iets betaalt, hangt af van waar de meting gebeurt.

• Bij de huisarts: huisartsenzorg valt niet onder je eigen risico. Doet de praktijk de meting zelf, dan betaal je meestal niets.
• Bij een diagnostisch centrum of in het ziekenhuis: de meting wordt vergoed uit de basisverzekering, maar kan wel van je eigen risico afgaan.

Vraag het bij twijfel na bij je zorgverzekeraar of bij de praktijk die de meting aanvraagt.

Veelgestelde vragen

Doet een 24-uurs bloeddrukmeting pijn?

Nee. De manchet knijpt tijdens een meting stevig in je arm, zoals bij een gewone bloeddrukmeting. Dat is even onprettig, maar duurt maar een halve minuut. Aan het eind van de dag kan je arm wat gevoelig zijn.

Kan ik slapen met een 24-uurs bloeddrukmeter?

Ja. 's Nachts meet het kastje minder vaak en meestal zonder piepje. Veel mensen worden wel een paar keer wakker van het oppompen. Leg het kastje naast je of onder je kussen en let op dat de slang niet knikt.

Mag ik douchen met een 24-uurs bloeddrukmeter?

Nee, het kastje en de manchet mogen niet nat worden. Douche vlak voor je afspraak en weer nadat je het kastje hebt ingeleverd.

Welke kleding draag je bij een 24-uurs bloeddrukmeting?

Een shirt, blouse of vest met ruime mouwen. Kies iets wat je makkelijk aan- en uittrekt zonder de manchet los te maken.

Moet ik mijn bloeddrukmedicijnen gewoon innemen?

Meestal wel, op je gewone tijden. Je arts zegt het als je ze tijdelijk moet laten staan. Noteer de tijdstippen in je dagboek.

Wat als een meting mislukt?

De meter probeert het na een paar minuten automatisch opnieuw. Een enkele mislukte meting is geen probleem; de uitslag is gebaseerd op tientallen metingen.

Hoe snel krijg ik de uitslag?

Dat verschilt per praktijk of ziekenhuis. Soms hoor je het dezelfde dag, meestal binnen een paar dagen tot een week via je huisarts.

Wat is het verschil met een holteronderzoek?

Bij een holteronderzoek draag je een kastje dat 24 uur of langer je hartritme registreert (een doorlopend hartfilmpje). Bij de 24-uurs bloeddrukmeting wordt je bloeddruk gemeten. Lees meer over het holteronderzoek.

Kan ik zelf een 24-uurs bloeddrukmeter kopen?

Dat kan, maar voor thuisgebruik is het zelden nodig. Een professionele 24-uurs meter kost al snel 1000 euro of meer, en de uitslag moet door een arts worden beoordeeld. Wil je je bloeddruk zelf bijhouden, dan is een gewone bloeddrukmeter de logische keuze.

« Terug naar vragen